4. Szkoła w Rajczy w okresie Polski Ludowej

Rozbudowana Szkoła Podstawowa nr 1 w Rajczy – lata 50-te.

Rozbudowana Szkoła Podstawowa nr 1 w Rajczy – lata 50-te.

Rajcza w okresie powojennym była siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej, a od 1 stycznia 1973 roku stała się siedzibą Gminy. W tym okresie posiadała: Urząd Gminy, Urząd Pocztowy, Posterunek Milicji Obywatelskiej, Bank Spółdzielczy, Ośrodek Zdrowia z izbą porodową, dworzec kolejowy, park z kortem tenisowym, boisko Ludowego Klubu Sportowego, remizę straży pożarnej z kręgielnią, Dom Ludowy w którym powstało stałe kino, Klub Rolnika i biblioteka. Funkcjonowało na terenie miejscowości przedszkole i trzy szkoły podstawowe: nr 1 w Rajczy, nr 2 w Rajczy Dolnej i nr 3 w Rajczy-Nickulinie. Po likwidacji szkoły w Rajczy-Nickulinie powstało tam Schronisko Młodzieżowe.

W szkole w Rajczy co roku organizowano kolonie letnie dla dzieci pracowników WZSP z Krakowa. Istniała również Ekspozytura „Beskidy”, dwie stacje turystyczne PTTK ze 120 miejscami noclegowymi[1], OST „Gromada” posiadała 160 miejsc noclegowych w kwaterach prywatnych[2]. Prowadziły działalność domy wczasowe: Huty „Jedność”, Huty „Łaziska”, Ośrodek wczasowy PPKS, Ośrodek wczasowy WZKR, Ośrodek kolonii letnich dla dzieci pracowników HPR w Rajczy-Nickulinie oraz zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Uniwersytetu Śląskiego. W pałacu znajdowało się sanatorium przeciwgruźlicze, a w Rajczy-Nickulinie prewentorium dla dzieci.

Mieszkańcy Rajczy masowo dojeżdżali do pracy w Węgierskiego Górce, Żywcu, Bielsku-Białej i Czechowicach-Dziedzicach. Istniały też spółdzielnie i zakłady pracy na terenie miejscowości, takie jak: Spółdzielnia Inwalidów „Podhalanka”, Spółdzielnia Pracy „Góral”, Spółdzielnia Kółek Rolniczych, filia Fabryki Mebli Giętych w Jasienicy, filia Beskidzkiego Przedsiębiorstwa Produkcji Leśnej „Las” w Żywcu, Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”, która posiadała piekarnię, masarnię, większość sklepów spożywczo-przemysłowych, zakłady usługowe, bary i restaurację „Parkowa” w centrum miejscowości. Nieliczne prywatne inicjatywy tego okresu to m.in. tartak p. Rybińskiego z przedwojenną tradycją, wytwórnia pustaków p. Stańco w okolicy dworca kolejowego, Składnica Drewna Jana Ryłko i spółki w Rajczy-Kuchejdach[3], zakład kamieniarski Henryka Stawarza, restauracjo-kawiarnię p.p. Zoniów i kawiarnia „Bajka” p.p. Borettich.

Na terenie miejscowości działały prężnie: Ochotnicza Straż Pożarna, Ludowy Klub Sportowy i Koło Gospodyń Wiejskich.

*   *   *

Młodzież z nauczycielem przed budynkiem szkoły w Rajczy. Lata 50-te.

Młodzież z nauczycielem przed budynkiem szkoły w Rajczy. Lata 50-te.

W latach powojennych nauka w szkołach odbywała się w bardzo trudnych warunkach, zarówno lokalowych jak i organizacyjnych. Szkoły powszechne przemawiano na szkoły podstawowe w których nauka trwała 7 lat. Od roku szkolnego 1949/1950 usunięto religię ze szkół i od tego momentu nauczano jej w przy kościelnych salkach katechetycznych. Zmianie uległy programy nauczania, wprowadzono m.in. obowiązkową naukę języka rosyjskiego od klasy V.

15 lipca 1961 roku uchwalono „Ustawę o rozwoju oświaty i wychowania”, która wprowadzała obowiązkową 8-letnią szkołę podstawową[4]. Realizacja tej reformy na szczeblu podstawowym została przeprowadzona w latach 1962-1967. Po 8-letniej szkole podstawowej uczniowie mogli kontynuować naukę w 4-letnich liceach ogólnokształcących lub 2 i 3-letnich szkołach zawodowych.

Doniosłym wydarzeniem dla nauczycieli szkół wszystkich typów i stopni było uchwalenie przez Sejm w dniu 27 kwietnia 1972 roku „Karty Praw i Obowiązków Nauczyciela”.

1 stycznia 1973 roku zlikwidowane zostały Gromadzkie Rady Narodowe, a w ich miejsce utworzono gminy. Wprowadzono urząd naczelnika gminy, a wraz z tym przy każdej gminie utworzono gminnego dyrektora szkół jako kierownika oświaty i wychowania w całej gminie. Natomiast 13 października 1973 roku Sejm zatwierdził uchwałę „W sprawie systemu edukacji narodowej” w myśl której miały powstać tzw. 10-latki, jednak zamiaru tego nie zrealizowano[5]. Wprowadzono natomiast zbiorcze szkoły gminne i obowiązek nauczania przedszkolnego dla dzieci 6-letnich. Kolejna zmiana w strukturze organizacyjnej oświaty nastąpiła 1 września 1984 roku. Uległy wtedy likwidacji stanowiska gminnego dyrektora szkół, powołano natomiast Inspektorów Oświaty i Wychowania, którzy podlegali pod urzędy gminy i Kuratora Oświaty i Wychowania.

*   *   *

Rok szkolny 1951/1952 – uczniowie klasy VII z kierownikiem Ludwikiem Koconiem na wycieczce w Wieliczce.

Rok szkolny 1951/1952 – uczniowie klasy VII z kierownikiem Ludwikiem Koconiem na wycieczce w Wieliczce.

W roku szkolnym 1945/1946 kierownikiem szkoły w Rajczy był nadal Kazimierz Muszyński i pracowało pięciu nauczycieli: Wanda Muszyńska, Zofia Szeląg, Zofia Witkowska, Zofia Matyszkiewicz i Julian Szczotka. Szkoła była 6-klasowa, a dzieci zapisanych 396. Jednak już od 1946/1947 w szkole uczyła się 7 klasa i w związku z tym doszła jeszcze jedna nauczycielka Janina Wyroba. W roku 1949/1950 liczba oddziałów zwiększyła się do 10, ponieważ klasy IV-VI podzielono na „a” i „b”. Nastąpiły też niewielkie zmiany w gronie nauczycielskim. Rozpoczęli bowiem pracę Olga Ślęzak i Józef Warzecha. Od 1 września 1951 roku nastąpiła zmiana na stanowisku kierownika szkoły. Funkcję tę objął Ludwik Kocoń, który od 1945 roku był kierownikiem szkoły w Rajczy Dolnej. Kazimierz Muszyński pozostał w szkole jako nauczyciel, a następnie jako zastępca i kierownik. Od roku szkolnego 1952/1953 otwarto świetlicę szkolną i stołówkę, w której na początku wydawano obiady dla 30 dzieci. Wprowadzone było też dożywianie (bułka i herbata) dla biedniejszych dzieci.

W roku szkolnym 1953/1954 w szkole w Rajczy zorganizowano internat dla dzieci daleko mieszkających oraz dla uczniów ze szkół niepełnych.

15 lutego 1957 roku na stanowisko kierownika szkoły powraca Kazimierz Muszyński. Ludwik Kocoń został przesunięty na stanowisko zastępcy i równocześnie pełnił funkcję kierownika internatu. W roku szkolnym 1957/1958 do pracy w szkole w Rajczy zostali przydzieleni nowi nauczyciele: Weronika Walania i Stanisław Walania, który objął stanowisko zastępcy kierownika. Natomiast Ludwik Kocoń był nadal kierownikiem internatu. 17 lutego 1958 roku kierownik szkoły Kazimierz Muszyński przeszedł na dłuższy urlop zdrowotny, a pełniącym obowiązki kierownika został Stanisław Walania. W czasie wakacji 1958 roku odszedł na emeryturę, a w pierwszych dniach września 1959 roku wyjechał z Rajczy Kazimierz Muszyński[6]. Kierownikiem szkoły został Stanisław Walania. W roku 1960/1961 w szkole pracowało już 15 nauczycieli, rozpoczął wówczas pracę m.in. nauczyciel matematyki Józef Legierski[7].

Rok szkolny 1957/1958 – uczniowie klasy Vb z kierownikiem i gronem nauczycielskim.

Rok szkolny 1957/1958 – uczniowie klasy Vb z kierownikiem i gronem nauczycielskim.

W Rajczy program 8-letniej szkoły podstawowej zaczęto realizować w roku szkolnym 1966/1967. W związku z tym zaistniała konieczność likwidacji internatu przy szkole, z powodu zbyt małej liczby pomieszczeń. Kierownik internatu Ludwik Kocoń został zastępcą kierownika szkoły. Pierwsza klasa VIII wyszła ze szkoły w czerwcu 1967 roku.

Od lutego 1975 roku trwały przygotowania organizacyjne do uruchomienia z nowym rokiem szkolnym Zbiorczej Szkoły Gminnej w Rajczy. Przygotowania te polegały na reorganizacji sieci szkół na terenie całej gminy. W wyniku reorganizacji zlikwidowano szkołę na Oźnej i w Soli Górnej. Obniżono stopień organizacyjny szkół w Rajczy Dolnej, Rajczy-Nickulinie i Rycerce Kolonii. Uczniowie klas V-VIII z Rajczy Dolnej i Rajczy-Nickuliny przeszli do Zbiorczej Szkoły Gminnej w Rajczy, a z Rycerki Kolonii do Szkoły Podstawowej w Rycerce Górnej. W budynku zlikwidowanej szkoły na Oźnej powstało Schronisko Młodzieżowe, a w Soli Górnej przedszkole. Ponadto dla uczniów z Oźnej i Rajczy-Nickuliny zorganizowano internat w szkole w Rajczy Dolnej, którego kierownikiem został Tadeusz Rybarski. Skutkiem tych reorganizacji był również ruch służbowy nauczycieli. Do Zbiorczej Szkoły Gminnej przeniesiono nauczycieli z Rajczy-Nickuliny: Marię i Franciszka Włoch i Irenę Hutyra; z Rajczy Dolnej Marię Żyrek. Gminnym Dyrektorem Szkół został dyrektor szkoły w Rajczy Stanisław Walania[8]. Przy szkole w Rajczy utworzono wówczas Zespół Ekonomiczny.

Kulig przed budynkiem szkoły w Rajczy – lata 60-te.

Kulig przed budynkiem szkoły w Rajczy – lata 60-te.

W roku 1977 zastępca dyrektora Ludwik Kocoń przeszedł na stanowisko kierownika świetlicy szkolnej[9]. Natomiast w sierpniu 1979 roku stanowisko Gminnego Dyrektora Szkół powierzono Jerzemu Panowskiemu, a zastępcą GDSZ została Agnieszka Szczotka.

13 grudnia 1981 roku w całym kraju ogłoszono stan wojenny. W związku z tym ferie świąteczne zostały przedłużone i trwały od 13 grudnia 1981 roku do 4 stycznia 1982 roku.

Z nowym rokiem szkolnym 1981/1982 zlikwidowano internat w Rajczy Dolnej i powróciła tam 8-letnia szkoła podstawowa.

Rok 1984/1985 przyniósł nowe zmiany w strukturze organizacyjnej oświaty w gminie. Uległy likwidacji Zbiorcze Szkoły Gminne i gminni dyrektorzy szkół. Na ich miejsce zostali powołani Inspektorzy Oświaty i Wychowania. Inspektorem w Rajczy został Henryk Jakubiec, zastępcą inspektora Julia Wojtas. Siedzibą Inspektora Oświaty i Wychowania był Urząd Gminy w Rajczy. Do Urzędu Gminy przeniesiono również Zespół Ekonomiczny, który od tego czasu funkcjonował jako Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Szkół. W w/w roku dyrektorem szkoły w Rajczy był Jerzy Panowski, a zastępcą dyrektora Helena Oleś. Do szkoły zapisanych było 460 dzieci i pracowało 26 nauczycieli[10].

W okresie Polski Ludowej nauka religii prowadzona była w salce katechetycznej domu zakonnego tzw. „wikarówce” i w zakrystii kościoła, a następnie w Domu Katechetycznym obok plebanii. Nauki religii uczyli księża wikarzy, a od roku 1961 siostry ze Zgromadzenia Sióstr Felicjanek. Przełożoną domu zakonnego była siostra Maria Libertata, która w 1968 roku podczas Nawiedzenia zorganizował chór z ponad 100 dziewcząt i chłopców[11]. Siostry Felicjanki przebywały w Rajczy do 1981 roku. Na naukę religii uczęszczały również dzieci przedszkolne i młodzież ze szkół średnich. W latach 70-tych i 80-tych miejscowy ks. proboszcz Zbigniew Guszkiewicz angażował się w pracę z młodzieżą szkolną organizując m.in. Misteria Męki Pańskiej w miejscowym kościele. Duże zaangażowanie w pracy z dziećmi i młodzieżą wykazywał również ks. wikary Stanisław Janicki.

*   *   *

Nauka w szkole w Rajczy rozpoczęła się 3 września 1945 roku w bardzo trudnych warunkach. Uczono w czterech salach na dwie zmiany, lekcje trwały więc od godziny 800 do 1730. Brakowało okien, ławek, pomocy naukowych i podręczników.

Rok 1964 – grono nauczycielskie Szkoły Podstawowej nr 1 w Rajczy.

Rok 1964 – grono nauczycielskie Szkoły Podstawowej nr 1 w Rajczy.

Ponieważ w szkole było coraz ciaśniej w grudniu 1948 roku na posiedzeniu Gromadzkiej Rady Narodowej na wniosek kierownika Kazimierza Muszyńskiego uchwalono na rozbudowę Szkoły Podstawowej nr 1 w Rajczy ściągnięcie od ludności całej gminy 20% podatku gruntowego. W efekcie zebrano 1 700 000 złotych[12]. W dniu 22 lipca 1949 roku odbyło się poświęcenie i wmurowanie kamienia węgielnego pod szkołę, jako „Czyn Lipcowy”, a już 3 września 1950 roku oddano do użytku szkolnego trzy sale lekcyjne w nowej części budynku. Prace przy rozbudowie szkoły prowadzone były początkowo systemem gospodarczym przez GRN w Rajczy i komitet budowy. Od 1 stycznia 1951 roku otrzymano od rządu PRL bezzwrotny kredyt i dalsze prace były wykonywane przez Powiatowe Przedsiębiorstwo Budowlane w Żywcu. Z uwagi na wyczerpanie kredytu w czerwcu 1951 roku PPB w Żywcu przerwało roboty przy szkole nie wykańczając budynku, chcąc zapewnić normalna pracę w szkole kierownik Ludwik Kocoń w porozumieniu z Wydziałem Oświaty w Żywcu i członkami komitetu rodzicielskiego: Wincentym Jaszczurowskim i Józefem Maślanką pojechali jako delegacja w październiku 1951 roku do Ministerstwa Oświaty w Warszawie z prośbą o przydzielenie dotacji pieniężnej na wykończenie rozbudowy szkoły. Otrzymanie dotacji w kwocie 46 200 złotych pozwoliło na kontynuowanie robót budowlanych. Wykończono całe I piętro z częścią łączącą stary budynek z nowym, wstawiono podłogi, piece kaflowe, okna i drzwi, pomalowano wszystkie okna i drzwi w całym budynku nowym i starym. Poza tym założono śniegołapy dachowe, wmontowano instalację elektryczną i wodociągową z motopompą elektryczną. Przy wsparciu finansowym Związku Spółdzielni Budowlanych z Krakowa, który wynajmował szkołę na kolonie letnie dla dzieci, wykończono nową klatkę schodową i część korytarza z ubikacjami, przebudowano starą klatkę schodową na dwa pomieszczenia użytkowe, dobudowano rezerwowe ubikacje, wykonano wylewki ocieplające na strychu nowego budynku.

Rok szkolny 1964/1965 – zespół góralski ze szkoły w Rajczy po występie na akademii pierwszomajowej z nauczycielką Anną Ryłko.

Rok szkolny 1964/1965 – zespół góralski ze szkoły w Rajczy po występie na akademii pierwszomajowej z nauczycielką Anną Ryłko.

W dniu 16 listopada 1958 roku rodzice na zebraniu w szkole podjęli zobowiązanie wpłacania po 200 złotych od jednej rodziny na rzecz rozbudowy szkoły w Rajczy. Zebraną kwotę przeznaczono na zakup parceli w ilości 20 arów na powiększenie boiska szkolnego. Parcelę zakupiono u miejscowego ks. proboszcza Stanisława Żądło. Mieszkańcy Rajczy podjęli to zobowiązanie dla uczczenia Tysiąclecia Państwa Polskiego w związku z hasłem budowy trwałych pomników Tysiąclecia w postaci szkół.W październiku 1960 roku ogrodzono siatką szkołę od strony ulicy i cmentarza, a w rok później od strony „organistówki”. W marcu 1961 roku w piwnicy urządzono pracownię robót ręcznych. Urządzenie pracowni kosztowało ok. 2 000 złotych[13]. Natomiast w maju i czerwcu wykonano remont dachu i sufitów na starej części budynku szkolnego. Prace te wykonała Spółdzielnia Remontowo-Budowlana z Żywca na zlecenie Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Pracy w Krakowie, który w zamian za wyłożone pieniądze używał pomieszczeń szkolnych na kolonie letnie przez 3 lata. Belki stropowe szkoła zakupiła z własnych funduszy.

W dniu 25 listopada 1961 roku nastąpiło uroczyste otwarcie nowego budynku szkoły w Rajczy Dolnej[14].

W czasie ferii w roku szkolnym 1961/1962 pomalowano po raz pierwszy lamperie farbą olejną, wyremontowano ubikacje, pomalowano też wszystkie drzwi i okna na biało. Remont ten wyniósł kilkanaście tysięcy złotych. Część kosztów zapłacono z funduszy szkolnych, a część z kredytów GRN.

Rok szkolny 1966//1967 – uczniowie klas V-VII na wycieczce w Wiśle z nauczycielką Heleną Oleś.

Rok szkolny 1966//1967 – uczniowie klas V-VII na wycieczce w Wiśle z nauczycielką Heleną Oleś.

W październiku 1967 roku otynkowano nową część budynku szkolnego. Starszą natomiast pomalowano, ponieważ oszlifowanej cegły, z jakiej był wykonany, nie można było tynkować. Przy okazji naprawiono rynny i śniegołapy. Pomalowano również wnętrze szkoły tj. drzwi, ściany, podłogi.

Już od roku 1968/1969 przystąpiono do prac związanych z dalszą rozbudową szkoły, ale dopiero 1 marca 1972 roku Powiatowe Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane z Żywca przystąpiło do pracy. Rozpoczęto od budowy sali gimnastycznej i jej zaplecza. W drugiej kolejności budowano skrzydło od ulicy, w którym miała być nowoczesna kuchnia z jadalnią. Wojewódzki Związek Spółdzielni Pracy z Krakowa wybudowano też dwa mieszkania dla nauczycieli. Ostatecznie, protokolarne oddanie inwestycji nastąpiło 26 lutego 1975 roku.

W międzyczasie w wakacje 1974 roku wykonano remont w najstarszej części budynku. Wyburzono ściany i postawiono nowe, przez co uzyskano miejsce na pokój nauczycielski. Usunięto też z klas piece i założono centralne ogrzewanie. Natomiast na przełomie października i listopada wymieniono parkiety we wszystkich salach znajdujących się w najstarszej części szkoły. Przy okazji pomalowano parkiet na sali gimnastycznej, a w maju 1875 roku „Polsport” z Bielska-Białej zainstalował drabinki i tablice do kosza.

Ostatnie większe remonty w szkole w tym okresie miały miejsce w roku szkolnym 1984/1985, kiedy to w ramach Narodowego Czynu Pomocy Szkole przeprowadzono remonty w szatni; zaadaptowano pomieszczenie po Zespole Ekonomicznym na pokój nauczycielski; wygospodarowano czytelnię przy bibliotece z części korytarza i ponownie pomalowano podłogę na sali gimnastycznej.

*   *   *

Na przestrzeni tych lat szkoła czynnie uczestniczyła w różnego rodzaju imprezkach środowiskowych i uroczystościach. 15 czerwca 1946 roku młodzież szkolna witała księcia kardynała Adama Sapiehę wizytującego parafię. Opisuje to Ludwik Kocoń ówczesny kierownik szkoły w Rajczy Dolnej:

W dniu tym od rana panował w szkole nastrój oczekiwania. Przygotowano bramę, udekorowano wieńcami ozdobionymi w kwiaty, tablicę z Apisem „Witamy Cię Arcypasterzu” oraz obok bramy powbijano w ziemię kilka choinek. Gdy już wszystko było przygotowane, dzieci ustawiły się obok bramy w dwóch rzędach tworząc trójkąt, który to zatrzymał nadjeżdżającego samochodem Arcypasterza. Podczas oczekiwania zaczął padać deszcz, a w czasie witania Jego Eminencji przez uczącego deszcz lunął jak z cebra, także Jego Eminencja mając wysiąść z samochodu, nie chciał by dzieci stały w deszczu, to też dziękując i błogosławiąc odjechał[15].

Rok 1970 – dekoracja na budynku Urzędu Gminy w Rajczy z okazji IV Zimowych Igrzysk Młodzieży Szkolnej.

Rok 1970 – dekoracja na budynku Urzędu Gminy w Rajczy z okazji IV Zimowych Igrzysk Młodzieży Szkolnej.

Każdego roku zimą uczniowie szkoły brali udział w Rajdzie Chłopskim. Począwszy od pierwszego zorganizowanego w 1954 roku, którego meta znajdowała się pod skoczniami w Rajczy. Skocznie narciarskie były dużą atrakcją sportową tego okresu. Zostały zbudowane w latach 1950/1951, a inicjatorami ich budowy byli m.in. Tadeusz Sporek inżynier leśnik i Ludwik Kocoń kierownik szkoły[16]. W roku 1952 uruchomiono dwie skocznie narciarskie i z tej okazji zorganizowano na nich Centralne Mistrzostwa Narciarskie, w których brali udział zawodnicy z Ludowych Zespołów Narciarskich z całej Polski. Przy szkole w Rajczy powstała w tym czasie szkółka narciarska, która otrzymała z Powiatowego Zarządu LZS w Żywcu 20 par nart[17]. Kolejną imprezą narciarską, w której brała udział młodzież szkolna był Młodzieżowy Rajd Narciarski Szlakami Partyzantów, organizowany corocznie w Rajczy w latach 1967-1972. Następnie impreza ta została przeniesiona do Szczyrku.

Przy szkole działało również wiele organizacji, zespołów i kół. Były to m.in.: ZHP, LOK, LOP, PCK, SKO, SKS, SKKT, TPPR, Spółdzielnia Uczniowska „Krokus”, zespoły regionalne, różnego rodzaju koła przedmiotowe i zainteresowań, w tym kółko filatelistyczne. Na przełomie lat 70-tych i 80-tych istniał w szkole Kącik Pamięci Narodowej[18].

Rok szkolny 1973/1974 – uczniowie klasy V z nauczycielami: Ireną Jakubiec, Ludwikiem Koconiem i Julią Wojtas na wycieczce w Wieliczce.

Rok szkolny 1973/1974 – uczniowie klasy V z nauczycielami: Ireną Jakubiec, Ludwikiem Koconiem i Julią Wojtas na wycieczce w Wieliczce.

W latach powojennych lekarz weterynarii Wacław Majewski zorganizował i prowadził na terenie szkoły kółko filatelistyczne. Za swoją działalność 1 czerwca 1964 roku otrzymał odznakę „Zasłużonego Działacza Kultury Fizycznej”[19].

W roku 1945 wznowiła swą działalność drużyna harcerzy. Drużynowym był Mieczysław Ślęzak, przybocznym Tadeusz Kocoń, a opiekunem drużyny ks. Antonii Adamek. Początkowo drużyna liczyła 58 chłopców, z czasem jednak jej szeregi przerzedziły się. Pierwszy raz drużyna zaprezentowała się mieszkańcom Rajczy na ognisku w dniu 10 października 1945 roku. Ukoronowaniem działalności drużyny było przyrzeczenie harcerskie, które w dniu 29 kwietnia 1946 roku złożyło 19 harcerzy w obecności kapelana hufca ks. Jerzego Iżkowskiego. Drużyna składała się z trzech zastępów: „Dzików”, „Jeleni” i „Wilków”. W późniejszym czasie prowadzenie drużyny przejął Tadeusz Liszka, a następnie Mieczysław Pajda w stopniu harcerza RP. W roku 1946 powstała w Rajczy również X Drużyna Harcerek im. Emilii Plater. Jej drużynową była Maria Pajda. Obie w/w drużyny wykazywały dużą aktywność. Organizowały wycieczki, przedstawienia teatralne, jasełka, ogniska i zabawy. W latach 1949-1950 Związek Harcerstwa Polskiego, jako samodzielna organizacja przestał istnieć. W szkołach powołana została Organizacja Harcerska (OH), jako przybudówka ZMP, kierowana przez przewodników harcerskich – aktywistów ZMP[20]. W roku 1956 Związek Harcerstwa Polskiego został reaktywowany. W Rajczy powstała drużyna harcerska, której założycielem i drużynowym był nauczyciel wychowania fizycznego i historii Feliks Wieczorek[21]. Był on także członkiem Komendy Hufca ZHP w Żywcu i członkiem kadry licznych obozów organizowanych w latach 50-tych i 60-tych przez Komendę Hufca[22]. W latach 70-tych i 80-tych drużyną harcerską „Beskidzka Brać” opiekowała się nauczycielka języka rosyjskiego Anna Ryłko. W tych też latach na terenie Rajczy istniała Komenda Hufca ZHP, którejkomendantem był Jan Migus.

Rok szkolny 1982/1983 – grono nauczycielskie Szkoły Podstawowej nr 1 w Rajczy.

Rok szkolny 1982/1983 – grono nauczycielskie Szkoły Podstawowej nr 1 w Rajczy.

W roku szkolnym 1953/1954 w szkole powstał Zespół Regionalny „Hajduk”. Pracę z zespołem zapoczątkował Józef Szczotka, kierownik szkoły w Milówce, a prowadził go dalej Julian Szczotka, nauczyciel szkoły w Rajczy. Zespół liczył 40 osób. Stroje góralskie dla zespołu zakupiła Świetlica Gromadzka, której kierownikiem był Stanisław Lejawka, kapelusze i pasy zakupiła szkoła[23]. W późniejszym okresie w szkole działał Zespół Regionalny Pieśni i Tańca „Rajcusie”, założony w 1982 roku przez nauczyciela muzyki Romana Śleziaka. Początkowo dużym utrudnieniem dla zespołu był brak strojów, ale dzięki dotacji GOK-u w Rajczy problem został rozwiązany. Pierwszy raz w pełnej gali „Rajcusie” wystąpiły w lutym 1985 roku na XVII Ogólnopolskim Rajdzie Chłopskim[24]. Od tej pory zespół odnosił wiele sukcesów na różnego rodzaju przeglądach i festiwalach.


[1] (Zł), Czy Rajcza ma szansę?, [w:] „Dziennik Polski” 16.03.1971.

[2] K. Bryndza, GS Rajcza największa i najlepsza, [w:] Kronika Szkoły Ludowej w Rajczy od roku 1899/1900, s. 154 (wycinek z prasy).

[3] Składnica Drewna Jana Ryłko i spółki została w późniejszym okresie sprzedana filii Beskidzkiego Przedsiębiorstwa Produkcji Leśnej „Las” w Żywcu.

[4] Historia wychowania wiek XX, red. J. Miąso, Warszawa 1981, s. 388.

[5] Ibidem, s. 419.

[6] Kazimierz Muszyński zmarł w Krakowie 18 maja 1965 roku. W pogrzebie wzięły udział delegacja nauczycieli i Komitetu Rodzicielskiego ze szkoły w Rajczy.

[7] Józef Legierski w roku szkolnym 1978/1979 był zastępcą GDSZ; w roku 1984 przeszedł na emeryturę. Zmarł 22 kwietnia 1997 roku.

[8] Stanisław Walania do stycznia 1984 roku pełnił funkcję zastępcy dyrektora szkoły w Rajczy. Zmarł 26 czerwca 1984 roku, pochowany jest na cmentarzu w Rajczy.

[9] Ludwik Kocoń zmarł 2 lutego 1980 roku.

[10] Książka protokołów Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej w Rajczy, rok szkolny 1984/1985.

[11] Ks. Z. Guszkiewicz, Te deum laudamus magnificat, Rajcza 1994, s. 34.

[12] Kronika Szkoły Ludowej w Rajczy od roku 1899/1900.

[13] Ibidem.

[14] Budowa szkoły w Rajczy Dolnej trwała od jesieni 1958 roku.

[15] Kronika szkolna Szkoły Podstawowej w Rajczy Dolnej, cz. 2.

[16] Kronika Szkoły Ludowej w Rajczy od 1899/1900, s. 81.

[17] Ibidem, s. 82.

[18] Książka protokołów Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej nr 1 w Rajczy – rok szkolny 1979/1980; 1980/1981.

[19] Kronika Szkoły Ludowej w Rajczy od 1899/1900, s. 114.

Wspomnienia ówczesnych uczniów szkoły w Rajczy.

[20] H. Woźniak, Początki harcerstwa w Rajczy, [w:] „Orędzie Fatimskie u Źródeł Soły” 1997, nr 49 (67), s. 3.

[21] Feliks Wieczorek zmarł 19 maja 1981 roku.

[22] H. Woźniak, Początki harcerstwa w Rajczy, [w:] „Orędzie Fatimskie u Źródeł Soły” 1997, nr 49 (67), s. 3.

[23] Kronika Szkoły Ludowej w Rajczy od 1899/1900, s. 85.

[24] Kronika Zespołu Regionalnego Pieśni i Tańca „Rajcusie”, cz. I.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s